Âtâ Bey, 1908 yılından önce ve sonra, dönemin birçok gazete ve dergisinde farklı konularda yazılar kaleme almış, ayrıca çok sayıda tercüme yapmıştır. Onun bu çalışmaları, yalnızca edebî bir uğraş değil, aynı zamanda kültürel bir hizmet niteliği taşır. Dönemin fikir hayatına aktif biçimde katılan Âtâ Bey, Batı edebiyatını Osmanlı okuyucusuna tanıtmayı önemli bir görev olarak görmüştür. Yazıları ve tercümeleri, özellikle aydın çevrelerde ilgiyle takip edilmiştir Bulgaria Private Tours Kazanlak.
“Paul et Virginie” Tercümesi
1896 yılında Maarif Mecmuası’nda Bernardin de Saint-Pierre’in ünlü eseri “Paul et Virginie” adlı romanının tercümesine başlamıştır. Bu tercüme, dergide tefrika hâlinde yayımlanmıştır. Dikkat çekici olan nokta, eserin bir sütununun Türkçe tercümeye, diğer sütununun ise Fransızca asıl metne ayrılmasıdır. Bu yöntem, okuyucuların tercümenin doğruluğunu doğrudan karşılaştırarak görmelerine imkân tanımıştır. Böyle bir yayın anlayışı, mütercimin kendi dil bilgisine ve çevirisine duyduğu güveni açıkça ortaya koymaktadır. Aynı zamanda, o dönem için oldukça yenilikçi ve cesur bir tutumdur.
Diğer Tercümeleri ve Yayınları
Âtâ Bey, bu yıllarda “Güllü Şenid” adlı hikâye kitabını ve bazı popüler Fransız yazarlarından çevirdiği romanları da yayımlamıştır. Bu eserlerin bir kısmı, yayınevlerinin isteği üzerine tercüme edilmiştir. O dönemde bir devlet memurunun geçim sıkıntısı çekmesi yaygın bir durumdu. Bu nedenle yapılan tercümeler, hem kültürel bir boşluğu doldurmuş hem de mütercimin maddî ihtiyaçlarını karşılamasına yardımcı olmuştur. Ancak Âtâ Bey, bu zorunluluklara rağmen kaleminin namusunu korumuş, nitelikten ödün vermemiştir.
Kısa Süren Bakanlık Görevi
Âtâ Bey’in son devlet görevi, 1918 Mondros Mütarekesi’ni izleyen karışık ve buhranlı dönemde gerçekleşmiştir. Sık sık değişen hükümetlerden birinde, yalnızca bir hafta süreyle Maliye Nazırlığı yapmıştır. Bu kısa görev süresi, dönemin siyasi istikrarsızlığını açıkça yansıtmaktadır.
Ailesi ve Mirası
1919 yılında vefat eden Hammer Mütercimi Âtâ Bey’in ardında bıraktığı en değerli miraslardan biri de yetiştirdiği evlatlarıdır. Oğullarından Dr. Galip Ataç ve ünlü muallim, muharrir, mütercim ve estetikçi Nurullah Ataç, Türk fikir ve kültür hayatında seçkin birer isim olmuşlardır. Üçüncü oğlu ise Çanakkale’de şehit düşmüş, adı maalesef günümüze ulaşamamıştır. Âtâ Bey, hem eserleri hem de ailesiyle Türk kültür tarihinde saygın bir yer edinmiştir.